Komin przemysłowy pracuje w warunkach, które sprzyjają stopniowej degradacji: jest narażony na wiatr, opady, zmiany temperatury, oddziaływanie spalin, drgania oraz korozję. Dlatego jego stan techniczny powinien być regularnie kontrolowany — zarówno z punktu widzenia bezpieczeństwa konstrukcji, jak i wymagań wynikających z Prawa budowlanego.
W praktyce ważne jest jednak rozróżnienie dwóch różnych zagadnień. Przegląd konstrukcji komina przemysłowego nie jest tym samym co przegląd kominiarski przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych. Inny może być zakres kontroli, wymagane kwalifikacje osoby wykonującej przegląd oraz sposób dokumentowania wyniku.
Przegląd komina przemysłowego a przegląd kominiarski — jaka jest różnica?
W przypadku stalowego komina przemysłowego kontrola może dotyczyć przede wszystkim jego stanu technicznego jako konstrukcji: płaszcza, połączeń, spoin, podpór, elementów mocujących, pomostów, drabin, zabezpieczeń oraz śladów korozji czy odkształceń. W obiektach wysokich część tych miejsc jest dostępna wyłącznie z użyciem technik linowych.
Climbnet wskazuje w swojej ofercie ekspertyzy, pomiary i przeglądy kominów stalowych, a także wzmocnienia i naprawy kominów oraz innych konstrukcji przemysłowych. Taki zakres jest bezpośrednio związany z oceną i utrzymaniem konstrukcji znajdujących się na wysokości.
Osobnym obowiązkiem jest kontrola przewodów kominowych — dymowych, spalinowych i wentylacyjnych — przewidziana w art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego. To właśnie z tym rodzajem kontroli związane są przepisy dotyczące kwalifikacji kominiarskich oraz elektronicznych protokołów CEEB. Nie należy automatycznie przenosić tych zasad na każdą ekspertyzę lub kontrolę konstrukcji przemysłowego komina stalowego.
Kiedy wymagany jest przegląd komina przemysłowego?
Podstawą do planowania kontroli obiektów budowlanych jest art. 62 Prawa budowlanego. Przepis przewiduje m.in. kontrolę okresową co najmniej raz w roku w zakresie stanu technicznego elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne oraz niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu.
Wysoki komin przemysłowy jest szczególnie narażony na takie oddziaływania. W praktyce oznacza to konieczność uwzględnienia jego konstrukcji w systemie okresowych kontroli technicznych obiektu, z uwzględnieniem konkretnej budowy, sposobu użytkowania, dokumentacji technicznej i warunków pracy.
Kontrola roczna
Kontrola roczna służy wychwyceniu zmian, które mogą pogarszać bezpieczeństwo lub trwałość obiektu. W przypadku komina przemysłowego szczególną uwagę warto zwrócić na elementy narażone na warunki atmosferyczne, korozję, wysoką temperaturę, kondensację, drgania i obciążenia wiatrem.
Prawo posługuje się określeniem „co najmniej raz w roku”. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego wyjaśnia, że chodzi o wykonanie kontroli w każdym roku kalendarzowym — nie musi to oznaczać zachowania dokładnie 365 dni pomiędzy kolejnymi przeglądami.
Kontrola pięcioletnia
Niezależnie od kontroli rocznej Prawo budowlane przewiduje również kontrolę co najmniej raz na 5 lat. Jej zakres jest szerszy i obejmuje sprawdzenie stanu technicznego oraz przydatności obiektu do użytkowania. W roku, w którym przypada kontrola pięcioletnia, jej zakres można odpowiednio połączyć z zakresem kontroli rocznej, o ile spełnione zostaną wymagania dla obu rodzajów kontroli.
Dodatkowa kontrola po zdarzeniu mogącym uszkodzić obiekt
Na harmonogramie okresowym obowiązki się nie kończą. Kontrola bezpiecznego użytkowania może być konieczna również po zdarzeniach zewnętrznych, które spowodowały uszkodzenie albo bezpośrednie zagrożenie uszkodzeniem obiektu — np. po pożarze, bardzo silnym wietrze, intensywnych opadach czy wyładowaniu atmosferycznym.
W praktyce dodatkową ocenę warto rozważyć również wtedy, gdy pojawią się nowe pęknięcia, wyraźne odkształcenia, intensywna korozja, luźne elementy, uszkodzenia pomostów albo inne symptomy mogące świadczyć o pogorszeniu stanu technicznego.
Jak często kontrolować komin przemysłowy w praktyce?
Minimalne terminy ustawowe nie zawsze powinny być jedynym kryterium. Rzeczywista częstotliwość przeglądów może wynikać także z dokumentacji projektowej i eksploatacyjnej, instrukcji utrzymania obiektu, zaleceń z poprzednich kontroli, warunków środowiskowych oraz intensywności pracy instalacji.
Krótszy odstęp pomiędzy kontrolami może być uzasadniony m.in. wtedy, gdy:
- komin pracuje w agresywnym środowisku przemysłowym,
- występuje intensywna korozja lub degradacja powłok ochronnych,
- obiekt jest narażony na duże obciążenia wiatrem i cykliczne drgania,
- w poprzednim przeglądzie wskazano miejsca wymagające obserwacji,
- wykonano naprawę, modernizację lub zmianę sposobu eksploatacji,
- pojawiły się widoczne uszkodzenia albo sygnały świadczące o nieszczelności lub osłabieniu konstrukcji.
Jeżeli problemem jest korozja, warto również zobaczyć artykuł „Korozja konstrukcji stalowej — kiedy zaczyna stanowić zagrożenie?”. W przypadku podejrzenia nieszczelności pomocny będzie materiał „Nieszczelny komin przemysłowy — objawy i możliwe zagrożenia”.
Co może obejmować przegląd techniczny stalowego komina?
Zakres kontroli powinien być dopasowany do konkretnego obiektu. Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw czynności odpowiedni dla każdego komina przemysłowego. W zależności od konstrukcji, dokumentacji i celu zlecenia ocenie mogą podlegać m.in.:
- stan płaszcza i elementów nośnych,
- ogniska korozji oraz ubytki materiału,
- stan spoin, połączeń śrubowych i elementów mocujących,
- odkształcenia, pęknięcia i inne uszkodzenia mechaniczne,
- stan drabin, pomostów, barierek i elementów dostępowych,
- stan powłok ochronnych i zabezpieczeń antykorozyjnych,
- miejsca szczególnie narażone na kondensację, zawilgocenie lub oddziaływanie spalin,
- elementy wymagające pomiarów lub dokładniejszej diagnostyki.
Jeżeli zakres zlecenia tego wymaga, kontrolę wizualną można uzupełniać pomiarami lub badaniami specjalistycznymi. Climbnet informuje również o wykonywaniu badań nieniszczących spoin NDT w miejscach o utrudnionym dostępie. Dobór metody powinien jednak zawsze wynikać z rzeczywistego problemu technicznego, a nie z samej wysokości obiektu.
Kto może wykonać obowiązkową kontrolę?
Jeżeli przegląd ma stanowić okresową kontrolę obiektu w rozumieniu Prawa budowlanego, powinien zostać przeprowadzony przez osobę posiadającą uprawnienia odpowiednie do zakresu kontrolowanych elementów. W przypadku oceny konstrukcji są to co do zasady właściwe uprawnienia budowlane.
Inaczej wygląda kontrola przewodów kominowych. Dla dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych przepisy dopuszczają osoby posiadające kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim, a w określonych przypadkach wymagane są odpowiednie uprawnienia budowlane.
Dlatego przy zamawianiu usługi warto już na początku ustalić, jaki ma być cel dokumentu: czy chodzi o oględziny i dokumentację techniczną, ekspertyzę, pomiary, przygotowanie zakresu napraw, czy formalną kontrolę okresową wymaganą przepisami. Od tego zależy właściwy zakres prac i wymagane kwalifikacje osoby podpisującej protokół.
Czy przegląd komina przemysłowego wymaga e-protokołu CEEB?
Nie w każdym przypadku. Elektroniczny protokół CEEB dotyczy kontroli przewodów kominowych, o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego. Od 18 września 2023 r. e-protokół jest właściwą formą dokumentowania właśnie takiego przeglądu przewodów kominowych.
Nie oznacza to jednak, że każda inspekcja stalowego komina przemysłowego, pomiar jego konstrukcji czy ocena korozji ma być dokumentowana w CEEB. Kontrola konstrukcji komina i kontrola przewodów kominowych to dwa różne zakresy. Jeżeli w ramach utrzymania danego obiektu wymagane są oba, należy zadbać o prawidłowe wykonanie i udokumentowanie każdego z nich.
Dlaczego dostęp linowy jest przydatny podczas przeglądu?
Wysokość komina powoduje, że wiele newralgicznych miejsc — spoin, obejm, połączeń, pomostów czy fragmentów płaszcza — jest trudno dostępnych z poziomu gruntu. Techniki linowe pozwalają dotrzeć bezpośrednio do kontrolowanego miejsca bez konieczności ustawiania rusztowania na całej wysokości obiektu.
Ma to znaczenie przede wszystkim przy oględzinach punktowych, dokumentacji fotograficznej, pomiarach i pracach naprawczych. Więcej o doborze metody dostępu można przeczytać w artykule „Alpinizm przemysłowy vs rusztowanie — co wybrać i kiedy?”.
Od czego zależy koszt przeglądu komina przemysłowego?
Dla przemysłowych kominów stalowych nie warto posługiwać się cennikami typowych usług kominiarskich dla domów jednorodzinnych. Cena zależy przede wszystkim od rzeczywistego zakresu prac.
Na koszt mogą wpływać m.in. wysokość i geometria komina, możliwość bezpiecznego dostępu, liczba punktów wymagających kontroli, potrzeba wykonania pomiarów lub badań, stan techniczny konstrukcji, wymagania zakładu oraz zakres oczekiwanej dokumentacji.
Najlepszym rozwiązaniem jest przekazanie wykonawcy podstawowych danych o obiekcie, dokumentacji technicznej oraz informacji o zauważonych problemach. Pozwala to dobrać właściwy zakres inspekcji i uniknąć porównywania ofert obejmujących zupełnie różne czynności.
Co zrobić po wykryciu nieprawidłowości?
Sam przegląd nie usuwa zagrożenia. Jeżeli kontrola wykaże ubytki korozyjne, uszkodzone spoiny, poluzowane elementy, pęknięcia, odkształcenia czy niesprawne zabezpieczenia, należy ocenić ich znaczenie i zaplanować działania naprawcze.
Climbnet wykonuje m.in. wzmocnienia i naprawy kominów oraz innych obiektów przemysłowych, modernizacje konstrukcji, prace spawalnicze i zabezpieczenia antykorozyjne. Dzięki temu po rozpoznaniu problemu można omówić również dostęp do uszkodzonego miejsca oraz techniczny zakres dalszych prac.
Podsumowanie: terminy warto traktować jako minimum, nie jedyny wyznacznik
Odpowiedź na pytanie „kiedy wymagany jest przegląd komina przemysłowego?” zależy od tego, o jakim rodzaju kontroli mówimy. Dla elementów budowli narażonych na warunki atmosferyczne i czynniki niszczące Prawo budowlane przewiduje kontrolę co najmniej raz w roku, a dodatkowo kontrolę pięcioletnią o szerszym zakresie. W określonych sytuacjach potrzebna może być także kontrola po zdarzeniu, które mogło uszkodzić obiekt.
Osobno funkcjonują obowiązki dotyczące przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych, w tym przegląd kominiarski oraz e-protokół CEEB. Rozdzielenie tych zagadnień pozwala dobrać właściwego specjalistę, zakres kontroli i dokumentację.
Jeżeli chcesz omówić ekspertyzę, pomiary lub przegląd komina stalowego w trudno dostępnym miejscu, skontaktuj się z Climbnet i przekaż podstawowe informacje o obiekcie oraz oczekiwanym zakresie prac.
FAQ
Czy komin przemysłowy trzeba kontrolować co roku?
Prawo budowlane przewiduje co najmniej coroczną kontrolę stanu technicznego elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i czynniki występujące podczas użytkowania. Konkretny zakres kontroli komina powinien wynikać z rodzaju obiektu, dokumentacji i warunków jego eksploatacji.
Czy kontrola pięcioletnia zastępuje kontrolę roczną?
Nie automatycznie. Zakres obu kontroli jest różny. W roku, w którym przypada kontrola pięcioletnia, można przeprowadzić jedną kontrolę obejmującą wymagany zakres roczny i pięcioletni, pod warunkiem że rzeczywiście zostaną spełnione wymagania obu kontroli.
Czy przegląd stalowego komina przemysłowego wykonuje kominiarz?
Nie zawsze. Jeżeli chodzi o stan konstrukcji komina jako obiektu budowlanego, kluczowe są uprawnienia odpowiednie do kontrolowanego zakresu. Kwalifikacje kominiarskie odnoszą się przede wszystkim do kontroli przewodów kominowych. Dlatego przed zleceniem warto jasno określić, czy potrzebna jest kontrola konstrukcji, przewodów, czy oba zakresy.
Czy każdy przegląd komina trafia do CEEB?
Nie. CEEB i e-protokół dotyczą kontroli przewodów kominowych wykonywanej na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego. Oględziny konstrukcji stalowej, pomiary czy ekspertyza techniczna komina nie są z tego powodu automatycznie protokołem CEEB.
Kiedy warto wykonać dodatkowy przegląd poza harmonogramem?
Po zdarzeniu mogącym uszkodzić obiekt, a także po zauważeniu niepokojących objawów: silnej korozji, odkształceń, pęknięć, luźnych elementów, uszkodzeń po burzy lub pożarze czy istotnej zmianie warunków pracy. O potrzebnym zakresie powinien zdecydować specjalista na podstawie konkretnego obiektu.